Een dag bij de Vijde Commissie

WAARSCHUWING: De onderstaande informatie is en blijft uitsluitend de persoonlijke mening of visie van de auteur, en kan nimmer worden uitgelegd als standpunt, visie of denkwijze van het Ministerie van Buitenlandse Zaken of de Nederlandse regering... zit je al op het puntje van je stoel?

Afgelopen vrijdag was de spannendste dag in de Vijfde Commissie tot nu toe. Hoewel ik vrees dat velen van jullie alsnog in slaap zullen vallen bij mijn verhaal hierover, lijkt het me toch een goede gelegenheid om wat meer te vertellen over hoe het er in 'mijn' commissie aan toe gaat. De ga er lekker bij zitten, pak een kop koffie en hou vol, zo kom ik mn dagen hier ook door!

Hoewel de Vijfde Commissie regelmatig beslist over de besteding van miljoenen, hield afgelopen vrijdag de besteding van 'slechts' honderddertigduizend dollar de delegaties een hele dag in zijn greep. Het begon allemaal een week of twee geleden, toen het Israelische leger per ongeluk met een raketaanval 18 Palestijnen in Beit Hanoun doodde. In de hele wereld werd met verontwaardiging en ongeloof gereageerd, en vonden er woedende demonstraties plaats in de Arabische landen. Ook de VN-Veiligheidsraad hield zich met het voorval bezig. Qatar, het enige Arabische land dat momenteel zitting heeft in de Veiligheidsraad, introduceerde een resolutie die een harde veroordeling van Israël bevatte. In eerste instantie was het een eenzijdige resolutie, die bijvoorbeeld geen melding maakte van het feit dat ook de Palestijnen raketaanvallen uitoefenen op Israël. Ondanks het feit dat de resolutie na onderhandelingen wat verzacht was, was deze voor de VS nog steeds niet acceptabel, en blokkeerden zij deze op 11 november door een veto uit te spreken.

Hoewel dit Amerikaanse veto tot boze reacties uit de Arabische wereld leidde, is het waarschijnlijk dat de Arabische landen bewust hierop hebben aangekoerst door niet teveel concessies te doen. Het veto leidde er namelijk toe dat behandeling in de Algemene Vergadering van de VN mogelijk werd. In de Algemene Vergadering hebben alle lidstaten zitting, en geldt er geen veto. De meeste besluiten kunnen met een simpele meerderheid van stemmen genomen worden. Volgens de regels van de VN mag de Algemene Vergadering zich niet bezig houden met zaken waar de Veiligheidsraad zich over buigt. Mocht de Veiligheidsraad echter in een patstelling verkeren doordat één van de permanente leden zijn vetomacht gebruikt, dan mag de Algemene Vergadering zich volgens de 'Uniting for Peace' resolutie met de kwestie bezighouden. Deze regeling stamt uit het tijdperk van de Koude Oorlog, toen actie van de Veiligheidsraad vaak onmogelijk was doordat de VS en Rusland over bijna alle kwesties van vrede en veiligheid recht tegenover elkaar stonden.

Het Amerikaanse veto van 11 november maakte dus een hervatting mogelijk van de tiende 'Emergency Special Session on illegal Israeli actions in occupied East Jerusalem and the rest of the occupied territory'. Deze sessie begon in 1997, toen de Veiligheidsraad niet tot overeenstemming kon komen over de bouw van Israëlische nederzettingen op Palestijns gebied, en is sindsdien regelmatig hervat. Qatar introduceerde hier opnieuw de eerste versie van zijn resolutie, ditmaal niet gehinderd door de dreiging van een Amerikaans veto.

En daarmee kwam 'mijn' Vijfde Commissie in beeld. De ontwerpresolutie riep namelijk op tot het instellen van een 'fact finding missie' die de gebeurtenissen in Beit Hanoun moest gaan onderzoeken. Een fact finding missie kost geld, en alles wat geld kost moet door de Vijfde Commissie eerst behandeld worden voordat de Algemene Vergadering het goed kan keuren.

Afgelopen donderdagavond verscheen de 'pbi', de programme budget implication, zoals het jargon gaat, op de mail. Dat is een document waarin het Secretariaat van de VN aangeeft hoeveel een actie zal gaan kosten en hoe dit gefinancierd zou moeten worden. Hmmm, "illegal Israeli actions..." mijn commissie houdt zich doorgaans verre van dat soort politiek geladen taal dus dat beloofde interessant te worden. En ja hoor, de volgende ochtend lag er zelfs zowaar een instructie uit Nederland te wachten over hoe wij ons in de Vijfde Commissie moesten gedragen. Dat was sinds ik hier ben pas een keer eerder voorgekomen, toen er verkiezingen plaatsvonden van leden van verschillende organen.

Tijdens de EU-coördinatie bijeenkomst die morgen werd definitief duidelijk dat het een spannende dag zou worden. Het gerucht was namelijk dat de VS het in de Vijfde Commissie op een stemming zou laten aankomen over deze kwestie. En dat is zeer uitzonderlijk. In de meeste organen en commissies worden de besluiten met stemmingen genomen, maar in de Vijfde Commissie worden de beslissingen in de regel met consensus genomen. Dit heeft ermee te maken dat besluiten in deze commissie in tegenstelling tot die van andere commissies bindend voor alle lidstaten zijn. Resoluties van andere commissies zijn slechts aanbevelingen. Dit is ook de rede dat de besluitvorming in de Vijfde Commissie vaak zo eindeloos duurt: het kost tijd om 192 neuzen één kant op te krijgen.

De VS waren echter blijkbaar zo tegen deze resolutie gekant dat zij bereid waren het principe van consensusbesluitvorming opzij te zetten om zich tegen de resolutie uit te kunnen spreken. De lidstaten van de EU waren het erover eens dat geprobeerd moest worden dit te voorkomen. In de Vijfde Commissie moet het gaan over budgettaire en administratieve aangelegenheden, en niet over de politieke kant van de zaak.

De Vijfde Commissie neemt besluiten over zeer technische en ingewikkelde vraagstukken. Maar ze wordt bemand door diplomaten die in de regel weinig van dit soort zaken afweten. Daarom is er een adviescomiteetje in het leven geroepen waar experts zitting in hebben. Zij schrijven een rapportje over elke kwestie waar de Vijfde Commissie zich mee bezig houdt, waarin zij adviseren over de te nemen besluiten. Dit comité moest dus ook een advies uitbrengen over de pbi van deze fact finding mission naar Beit Hanoun. Het was de vraag of de kosten voor deze missie bovenop het bestaande budget zou komen, of dat er misschien nog wel wat geld over was binnen het budget over was om het van te betalen.

Omdat het over een relatief klein bedrag ging, zo'n 130 000 dollar, neigden de EU-lidstaten ertoe er vanuit te gaan dat er nog wel wat ruimte was om dit binnen het budget te financieren. Het Secretariaat van de VN had echter voorgesteld de kosten bovenop het budget te laten komen. Wij waren daarom benieuwd wat het adviescomité hiervan zou zeggen.

Tijdens de vergadering van de Vijfde Commissie die ochtend bleek echter dat het adviescomité nog niet tot een oordeel was gekomen. Het comite had verschillende vragen gesteld aan het Secretariaat, bijvoorbeeld over hoeveel geld er nog in de verschillende potjes zat, en wachtte op een antwoord. Daarmee restte de Vijfde Commissie ook niets anders dan wachten. Dit was de G77, de groep van (veel meer dan zevenenzeventig) niet-westerse en ontwikkelingslanden een doorn in het oog. Zij waren zeer gebrand op aanname van de resolutie in de Algemene Vergadering, en wilden voorkomen dat de resolutie opgehouden werd in de Vijfde Commissie.

Wat volgde was in essentie zeven uur lang wachten. Het waren uren vol vragen, wilde geruchten en speculaties. Regelmatig kwamen de EU-delegaties in hoekjes bijeen om te overleggen over de strategie. Wanneer zou het adviescomite met aanbevelingen komen, en wat zou de aanbeveling zijn? Hoe zullen wij daarop reageren, en wat zou de G77 ervan vinden? Zou de G77 aandringen op actie wanneer het comité niet snel met een aanbeveling komt, en hoe zullen wij daarmee omgaan? En de VS, wat zouden zij doen? Zouden zij het, no matter what, op een stemming laten aankomen? En hoe zouden wij dan stemmen?

Ons gedrag in de Vijfde Commissie was niet alleen afhankelijk van de aanbevelingen van het adviescomite. Ergens anders in het VN-gebouw werd namelijk ondertussen nog hard onderhandeld over de politieke inhoud van de resolutie in de Algemene Vergadering. Aan het eind van de dag was de inhoud van de resolutie zo aangepast dat de EU kon instemmen met de resolutie. Zo werd bijvoorbeeld een paragraaf toegevoegd waarin de Palestijnse Autoriteit werd opgeroepen actie te ondernemen om een einde te maken aan de raketbeschietingen op Israël.

Enkele malen kwam de voorzitter van het adviescomité naar de Vijfde Commissie met een update over hoever het comité was. Hoe goedbedoeld ook, maakte dit de G77 alleen maar ongeduldiger. Rond een uur of vier verloor een woordvoerder van de G77 even zijn zelfbeheersing, en beschuldigde hij het adviescomité van politieke spelletjes door het hele proces te rekken en zo een beslissing in de Algemene Vergadering onmogelijk te maken.

In de loop van de middag verzamelden steeds meer hoge piefen zich in de zaal van de Vijfde Commissie. Het gerucht dat de VS het op een stemming zouden laten aankomen had zich als een lopend vuurtje verspreid. Ook John Bolton, de Amerikaanse ambassadeur, liet zich zien. Zo druk had ik het nog nooit gezien.

Pas rond kwart over zes 's avonds begon de ontknoping. Het adviescomité kwam met haar aanbeveling: binnen het bestaande budget bestond volgens het comité nog voldoende ruimte om de missie te financieren. De VS begonnen vervolgens de boel nog een tijdje te rekken om een beslissing uit te stellen door vragen te stellen. Misschien hoopten zij nog dat iemand in Washington op andere gedachten zou komen en andere instructies zou sturen. Maar de G77 en ook de EU voerden de druk op om tot een beslissing te komen, en dwongen de VS zo tot het hoge woord. De vrees werd bewaarheid: de VS vroegen inderdaad een stemming aan. Als reden voerden zij aan dat zij het niet eens waren met de inhoud van de resolutie, omdat die te eenzijdig gericht tegen Israël zou zijn. Daarom konden zij ook niet instemmen met de besteding van geld voor de uitvoering van de resolutie.

Er waren goede redenen om tegen de politieke inhoud van de resolutie te zijn. Zo was er bijvoorbeeld afgelopen week al een fact finding mission ingesteld door de Mensenrechtenraad in Gènève, en liep er ook al een Israelisch onderzoek naar de zaak. Dus er konden zeer zeker vraagtekens gezet worden bij het nut van deze missie. Maar discussies over dit soort kwesties moeten in de Algemene Vergadering plaatsvinden. De Vijfde Commissie is daar niet het juiste forum voor. Daar heb je het over de technische kant van het verhaal. Men kijkt bijvoorbeeld of teveel geld is beraamd voor de actie, en of het budgetplan goed in elkaar zit. De VS waren echter niet op technische gronden tegen het budgetvoorstel.

De stemming was ook volstrekt zinloos: het besluit werd met een overweldigende meerderheid van stemmen aangenomen. Slechts vijf landen stemden tegen: VS, Israël, Australië en nog twee microstaatjes die altijd met de VS meestemmen. Vervolgens werd de resolutie in no time in de Algemene Vergadering met dezelfde meerderheid aangenomen.

Het was dus pure symboolpolitiek van de VS, en ik kan er met mn pet niet bij waarom zij zo hebben gehandeld. Waarom hebben zij zich niet door middel van een verklaring gedistantieerd van de consensus, zoals gebruikelijk is wanneer een land het niet eens is met een beslissing, maar weet dat hij het niet kan tegenhouden? Als er namelijk iemand belang bij heeft de praktijk van consensusbesluitvorming in de Vijfde Commissie in stand te houden, dan is het wel de VS, en de andere rijke landen die veel bijdragen aan het budget. Want moet je voorstellen wat er gebeurt wanneer deze praktijk wordt verlaten en voortaan beslissingen met meerderheid van stemmen worden genomen. Dan kunnen de arme landen, die weinig bijdragen aan het budget van de VN maar veruit in de meerderheid zijn, beslissingen doordrukken over de besteding van geld. Geld dat voor het overgrote deel door een kleine groep rijke landen wordt betaald. Met andere woorden, het arme Zuiden krijgt dan controle over de portemonnee van het rijke Noorden.

Volgens mij schieten de VS zich dus op deze manier lelijk in de eigen voet. Het zal de stemming in de Vijfde Commissie er ook niet gezelliger op maken. Misschien zullen de arme landen over een maandje wel een stemming aanvragen over de contributieschaal van de VN, en zo het bestedingsplafond van de VS doen opheffen. De VS hebben namelijk nu een regeling waarbij zij slechts 22% van het budget betalen, terwijl hun aandeel in de wereldeconomie veel groter is. Maar ach, aan de andere kant, de VS betalen hun contributies nu toch al niet, dus wat zou dat ook eigenlijk uitmaken...? Welkom in de wondere wereld van de VN.

Autumn in New York

Het thuisfront begint te morren, en terecht, want het is al veel te lang geleden dat ik iets geschreven heb. Waar te beginnen?

Wellicht bij het letterlijke hoogtepunt van mijn verblijf hier: een helikoptervlucht over Manhattan! Vorige week zaterdag had ik mijn verjaardagskadootje van Remco, die zich voor tien dagen bij mij had gevoegd, alvast gekregen. Remco had het tot we zo ongeveer voor de helikopter stonden een verrassing weten te houden, wat het nog leuker maakte. We vlogen om de kop van Manhattan heen en maakten een rondje over het Vrijheidsbeeld. Fantastisch, geweldig, wat een rush! Al met al één van de meest bijzondere vijf tot zeven minuten van mijn leven.

Afgelopen donderdag was ik pas echt jarig. In de koffer van Remco lagen al een week allemaal pakjes op mij te wachten, wat natuurlijk een enorme tantaluskwelling was. Woensdagavond had ik Remco met het argument dat ik in Nederland al jarig was overtuigd dat ik de pakjes eindelijk open mocht maken. Iedereen die mij een (e-)kaartje of kadootje of smsje heeft gestuurd: ge-wel-dig bedankt! Het is echt zooo leuk als je in het buitenland bent te weten dat er thuis aan je gedacht wordt. You made my day!

Remco en ik hebben een heerlijke tijd gehad in New York. Ik had een lang weekend vrij genomen, waarin we saampjes de stad in trokken. Vooral op muzikaal gebied hebben we veel van New York genoten. Op zondag woonden we in een kerk in Harlem een stampende gospel service bij, compleet met koor, vleugel en blazers. Het was voor mij al de derde keer dat ik hier in New York de zondagochtend in een kerk doorbracht bij een gospel service, waarmee ik het totaal aantal keer dat ik een kerkdienst heb bezocht zo'n beetje verdubbeld heb denk ik. Alle drie waren erg verschillend. De eerste, in de Abyssinian Baptist Church, was de strengste. Stipt om negen uur begon een strak geregisseerde dienst, met een lange, prachtige donderpreek vol maatschappijkritiek. Mijn ouders, met wie ik deze dienst bezocht, vonden het op hersenspoeling lijken, terwijl ik mn best moest doen Pulp Fiction associaties te onderdrukken. De tweede dienst waar ik naartoe ging was totaal anders. Deze dienst begon pas om elf uur, maar twintig minuten van te voren stond de band al warm te draaien en het koor mee te deinen. Nix geen donderpreek hier, slechts enkele luchtige Bijbelversjes, maar vooral veel "Praise the Lord!" en prachtige gospels in een stampende kerk.

De kerk waar ik met Remco naartoe ging was in tegenstelling tot de twee vorige, die allebei propvol waren, om elf uur nog vrijwel helemaal uitgestorven. Langzaamaan druppelden er nog wat mensen binnen, opvallend genoeg bijna alleen maar (erg) jonge moeders met kleine kinderen. Uiteindelijk was Remco, samen met een Japanse toerist, de enige mannelijke bezoeker. Hoe strak de vorige twee diensten georganiseerd waren, hoe knullig deze verliep, met microfoons die op hol sloegen en de dominee die zich meerdere malen versprak, wat bij Remco ernstige Blues Brothers vibes opriep.

Sowieso is het best gek te merken dat je als tv-kijkende Europeaan Amerika door de bril van Hollywood ziet. Zoveel taferelen die ik al eerder in films en series had gezien. Zo herkende ik bijvoorbeeld het Met (Metropolitan Musuem of Art, het Louvre van New York) van een Friends aflevering (Ross adviseert Joey met zijn date naar het Met te gaan, Joey: "no man, the Mets suck!".

Zondagavond genoten Remco en ik van de jam session in mijn International House, en maandagavond gingen we naar Smalls, een jazz club in Greenwich Village. Dat is zoals de naam al aangeeft een piepklein jazzclubje in een kelder, waar je heel karakteristiek eens in de paar minuten de metro langs voelt trillen. Je zou het bijna jammer gaan vinden dat het roken in openbare gelegenheden hier is afgeschaft, want bij zo'n plek als dit horen overvolle asbakken en dikke rookpluimen er toch wel een beetje bij. In de pauze vertrok vrijwel het gehele publiek plus band dan ook naar buiten om te roken.

Woensdag was het tijd voor de legendarische Amateur Night in Apollo Theater. In dit beroemde theater in Harlem heeft elke zwarte artiest die in de twintigste eeuw ook maar iets te betekenen heeft gehad opgetreden. Tijdens de Amateur Night bepaalt het publiek door middel van gejuich of boe-geroep of degene op het podium zijn act mag afmaken en of hij een volgende keer mag terugkomen. Zo zijn al meerdere sterren, zoals Jackson Five, en Lauryn Hill geboren. Afgelopen woensdag echter hebben Remco en ik geen legende geboren mogen zien worden: vrijwel alle amateurs waren tenenkrommend slecht. De grootste attractie was de man, zelf een product van de Amateur Night, die de acts aan elkaar praatte. Vooral het afzeiken van de artiesten die weggejoeld waren was erg vermakelijk.

Vandaag heb ik voor het eerst in bijna twee weken geen gasten over de vloer. Voordat Remco hier kwam had ik Koen en Ines, twee vrienden die ik vorig jaar in India heb leren kennen, op bezoek. Zij stonden op een zaterdagavond met grote verschrikte ogen bij mij voor de deur: ze hadden de verkeerde metro genomen en stonden opeens met hun koffers in een van de wat minder prettige gedeeltes van Harlem. De volgende ochtend was de schrik verdwenen en stonden ze, hun bioklokjes nog op Europese tijd, om zeven uur alweer te trappelen om de deur uit te gaan. Van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat hebben we door de stad gelopen. Het was superleuk om hun enthousiasme over de stad te zien, wat me deed realiseren al gewend ben aan de allerdaagse dingen hier en hoe geweldig en bijzonder deze stad toch ook is.

Ik heb sowieso geen tekort aan bezoek. Alweer ruim een maand geleden waren mijn ouders hier een weekje. Ter gelegenheid van mijn moeders zestigste verjaardag gingen we naar een concert in Lincoln Center, "the world's largest performing arts center" (Amerikanen zijn er dol op te vertellen hoe groot dingen zijn). Het is een prachtig complex. Het plein met een enorme fontein, omringd door het operagebouw en de concertzaal van het New York Philharmonic is denk ik het mooiste wat ik tot nu toe in New York heb gezien.

Hoe leuk New York ook is, een paar weken terug besloten ik en een aantal andere stagiaires om The City een weekendje achter ons te laten en van de prachtige herfstbossen in de omgeving te genieten. Het was een bliksemactie: op vrijdagmiddag reserveerden we twee 'cottages' in de Catskills, een natuurgebied een paar uur van New York vandaan, en op zaterdagochtend moest de auto geregeld nog worden.

Maar aan het eind van de ochtend verdwenen de wolkenkrabbers toch echt achter de horizon en vertrokken we met een auto vol lekker eten en vooral veel drinken richting de natuur. Wat is de herfst toch mooi! Misschien is het omdat ik vorig jaar in India was en dus niet echt de herfst heb meegemaakt, misschien lag het aan het glooiende landschap en de staalblauwe hemel dat de herfstbossen met alle prachtige kleuren zo mooi doet uitkomen, in ieder had ik het idee de herfst nog nooit zo mooi gezien te hebben. Het was Indian Summer ten voeten uit.

Door het bacchanaal dat zich die avond voordeed in de huisjes en bij het kampvuur kwam er de volgende dag niet veel meer van ´hiking´ terecht (wandelen in de natuur noemen ze hier gelijk 'hiking'). Heel Amerikaans zijn we met onze station wagon door de omgeving gaan rijden, om af en toe even te stoppen om een foto te maken, of bij een diner een ranzige pizza slice te happen.

Eigenlijk is er zelden een avond dat ik thuis ben, er is gewoon teveel te doen en mee te maken hier. En nog steeds mis ik van alles. De Halloween-parade (wederom: the biggest in de US!!) heb ik gemist: ik moest die avond kiezen tussen een receptie voor Nederlandse stagiaires bij de VN, een bierparty bij de Tsjechische missie en een vriend die ik uit India kende was ook nog in de stad. Het werden de receptie en de bierparty... keuzes keuzes! Ook de New York Marathon is grotendeels aan mij voorbij gegaan, omdat ik toen aan het swingen was in de gospel kerk.

Al met al zou je bijna vergeten dat ik eigenlijk ook nog een drukke stage heb hier. Ik ben inmiddels goed op gang gekomen op mijn stage, en heb het enorm naar mn zin. De sessie van Vijfde Commissie is ook lekker op stoom gekomen, dus er is genoeg te doen. De volgende keer zal ik wat meer vertellen waar men zich in de Vijfde Commissie deze maanden zoal druk over maakt.

Tot zover!